หลังเกิดการระบาดของโรคโควิด 19 ที่กำลังกระจายไปทั่วโลกขณะนี้ ทำให้ผู้คนพากันหวาดกลัวจนกลายเป็นความตื่นตระหนกพากันกักตุนสิ่งของจำเป็นหลายๆ อย่าง ไม่ว่าจะเป็นอาหาร เครื่องดื่ม และเครื่องใช้ โดยเกรงว่าจะเกิดการขาดแคลน

หน้ากากอนามัย กลายเป็นสินค้าหายากและคลาดแคลนอย่างหนักในหลายประเทศ เพราะถือเป็นอุปกรณ์ป้องกันสำคัญโดยตรงที่ช่วยป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อไวรัส   แต่สิ่งสินค้าที่กำลังกลายเป็นสินค้าที่มีความต้องการอย่างสูง กลับไม่ใช่สินค้ากลุ่มอาหาร แต่กลับเป็นกระดาษชำระ ที่ถูกผู้คนกวาดซื้อไปกักตุนจนทำให้ซุปเปอร์มาเก็ตในหลายประเทศมีสินค้าไม่พอขายและยังต้องจำกัดการซื้อเช่นเดียวกับหน้ากากอนามัย

เพราะเหตุใดกระดาษชำระจึงเป็นสิ่งที่ผู้คนแตกตื่นซื้อไปกักตุน ถึงขนาดมีการปล้นจากห้างสรรพสินค้าในบางประเทศ เป็นสิ่งที่กำลังถูกนำมาวิเคราะห์ และตั้งคำถามของนักเศรษฐศาสตร์ในหลายประเทศ แต่ก็ยังไม่มีคำตอบที่ชัดเจนต่อสาเหตุการแพนิกซื้อกระดาษชำระของชาวโลกในขณะนี้

ก่อนหน้านี้ในฮ่องกง ปรากฏภาพประชาชนรอต่อซื้อกระดาษชำระเป็นแถวยาวมากกว่า 1 กิโลเมตรเพียงเพื่อหวังจะได้ซื้อกระดาษชำระให้ได้สักหนึ่งแพค  โดยกรณีในสังคมออนไลน์ฮ่องกงพากันวิเคราะห์ว่าสาเหตุที่ทำให้เกิดความต้องการกระดาษชำระอย่างมาก มาจากข่าวลือว่าโรงงานหลายแห่งในจีนแผ่นดินใหญ่ยุติการผลิต และจะทำให้ไม่มีกระดาษชำระ ซึ่งเป็นสิ่งที่ผู้คนใช้ในชีวิตประจำวัน ออกมาขายอีกเป็นเวลานาน

ในเวลานั้นในหลายประเทศยังไม่เข้าใจกับสิ่งที่เกิดขึ้นในฮ่องกง แต่จนมาถึงปัจจุบันก็กลับปรากฏว่าการแตกตื่นซื้อกระดาษชำระ กลับแพร่หลายไปในหลายประเทศโดยเฉพาะในประเทศที่เริ่มมีการระบาดเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ เช่นใน สหรัฐอเมริกา  หรือออสเตรเลีย  ที่ผู้คนต่างพากันออกไปซื้อกระดาษชำระกักตุน จนห้างร้านต่างๆ ต้องจำกัดการซื้อเช่นกัน  การขาดแคลนดังกล่าวทำให้ชาวทวิตเตอร์ในออสเตรเลียพากันมาทวิตข้อความเกี่ยวกับการขาดแคลนกระดาษชำระ จนทำให้ข้อความเกี่ยวกับการหาซื้อกระดาษชำระขึ้นเทรนด์แฮชเทกอันดับหนึ่งไปทันที

เช่นเดียวกับประเทศญี่ปุ่น ที่ปัจจุบันผู้คนยังคงออกไปซื้อกระดาษชำระกักตุนเช่นกัน ภาพในสังคมออนไลน์ และสื่อต่างๆ เผยแพร่ให้เห็นความว่างเปล่าของชั้นวางสินค้ากลุ่มกระดาษชำระ และภาพประกาศสินค้าหมดของผู้ขาย  แม้ว่าจะยังไม่มีการทราบสาเหตุที่แน่ชัดของสาเหตุการแตกตื่น แต่สื่อของญี่ปุ่นได้ออกมาวิเคราะห์ว่าสาเหตุน่าจะมาจากการให้ข่าวปลอมของโลกออนไลน์ ที่มีการแพร่กระจายออกไป โดยมีผู้ใช้ทวิตเตอร์รายหนึ่ง ออกมาโพสต์ข้อความระบุว่ากระดาษชำระนั้นทำจากวัสดุชนิดเดียวกับที่ใช้กับหน้ากากอนามัย ที่จะสามารถใช้ป้องกันเชื้อโรคได้ และสินค้าที่ขายอยู่ในประเทศญี่ปุ่นถูกผลิตในประเทศจีน

หลังข้อความถูกแพร่ออกไปอย่างกว้างขวางจากการที่มีผู้แคปหน้าจอออกไปทวิตต่อเนื่อง แต่ต่อมาผู้ใช้บัญชีดังกล่าวได้ลบข้อความรวมถึงบัญชีทวิตเตอร์ของตัวเองออกไปแล้ว แต่กระนั้นความแตกตื่นเรื่องกระดาษชำระขาดตลาดยังไม่หมด เพราะปัจจุบันกระดาษชำระในประเทศญี่ปุ่นก็ยังคงเป็นที่ต้องการ และถูกแย่งซื้อในซูเปอร์มาร์เก็ตและห้างร้านต่างๆ เหมือนเดิม เนื่องจากยังคงมีการพูดปากต่อปากออกไปอย่างต่อเนื่อง ซึ่งในประเทศญี่ปุ่นเอง เหตุการณ์ลักษณะนี้ไม่ใช่ครั้งแรก เพราะมันเคยเกิดภาพผู้คนแย่งซื้อกระดาษชำระ และสินค้าจำเป็นมาแล้ว เมื่อวิกฤตน้ำมันของอิหร่านกระทบกับประเทศเมื่อปี 2516

หลังเกิดความแตกตื่นซื้อกระดาษชำระ ทำให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเชิงพาณิชย์และ กลุ่มธุรกิจเอกชนที่เกี่ยวข้องในแต่ละประเทศต้องออกมาชี้แจงว่า สินค้าจะยังไม่ขาดตลาด  และยังคงมีการผลิตออกมาอย่างต่อเนื่อง แต่เนื่องจากมีการกักตุนมากไปจึงทำให้ไม่มีสินค้าวางขายได้ทัน  ในขณะที่เจ้าหน้าที่รัฐบางประเทศถึงกับออกมาระบุว่า หากมีการกักตุนและสะสมไว้เป็นเวลานาน กระดาษเหล่านี้ก็อาจจะเป็นแหล่งสะสมเชื้อโรคเสียเอง แต่กระนั้นดูเหมือนว่าผู้คนก็ยังไม่หยุดตื่นตระหนก

แต่สำหรับประเทศไทยดูเหมือนว่าตอนนี้ผู้คนจะให้ความสำคัญกับหน้ากากอนามัยมากกว่า แต่ก็พบว่าประชาชนเริ่มกักตุนสินค้าหลายอย่างแล้ว ทั้งในกลุ่มของอาหาร และของใช้ต่างๆ รวมถึงกระดาษชำระด้วย  ในส่วนของหน้ากากอนามัยที่ยังขาดแคลนนั้น ล่าสุด มีข่าวว่ารัฐบาลจะเร่งผลิตหน้ากากอนามัยออกมาเพื่อให้เพียงพอต่อความต้องการของประชาชนเพื่อต่อสู้ป้องกันกับโรคใหม่ที่กำลังสร้างความปั่นป่วนไปทั่วโลกในขณะนี้

คงจะปฏิเสธไม่ได้ว่าปัจจุบันการเสพข่าวในโลกออนไลน์ส่งผลให้ผู้คนเริ่มมีอาการวิตกกังวลและตื่นกลัวกันไปทั่วโลก กินอยู่เป็น 360 องศาแห่งการใช้ชีวิตขอให้ทุกท่านมีสติ ไม่ “ตระหนก” แต่ต้อง “ตระหนัก” ถึงความสำคัญของการดูแลสุขภาพของตนเองให้แข็งแรง หมั่นล้างมือบ่อยๆ และไม่นำตนเองเข้าาไปอยู่ในความเสี่ยงที่อาจติดเชื้อได้

สาธารณสุขชี้มาตรการรับมือโรคติดต่ออันตราย “ป้องกัน” และ “ควบคุม”

หลังเกิดการระบาดของโรค COVID19 ขึ้นในหลายประเทศ ทำให้หน่วยงานสาธารณสุขของแต่ละประเทศต้องออกมาหามาตรการรับมือเพื่อป้องกันการแพร่ระบาดเพิ่มขึ้นภายในประเทศของตนรวมถึงประเทศไทยด้วย ซึ่งล่าสุดกระทรวงสาธารณสุขของไทยได้ออกมาประกาศกำหนดให้ COVID19 เป็น “โรคติดต่ออันตราย” ตาม พระราชบัญญัติโรคติดต่อ พ.ศ.2558 เพิ่มเติมจากเดิมที่เคยไปประกาศไปแล้ว 13 โรค

การประกาศนี้มีความสำคัญอย่างไร และจะช่วยในการป้องกันการระบาดได้อย่างไร หรือมีผลบังคับทางกฎหมายอย่างไร วันนี้ กินอยู่เป็น 360 องศาแห่งการใช้ชีวิต ขอนำรายละเอียดมาเพื่อไขความกระจ่างสำหรับผู้ที่อาจจะยังไม่ทราบในรายละเอียดของการประกาศนี้

ตาม “พระราชบัญญัติโรคติดต่อ พ.ศ. 2558” ให้คำจำกัดความของคำว่า “โรคติดต่ออันตราย” ว่าหมายถึงโรคติดต่อที่มีความรุนแรงสูงและสามารถแพร่ไปสู่ผู้อื่นได้อย่างรวดเร็ว และเพื่อให้เกิดข้อกำหนดในการป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อโรค และสามารถควบคุมโรคได้มีประสิทธิภาพ ลดผลกระทบทางเศรษฐกิจ และสังคม  จึงได้มีออกข้อกำหนด และ คำสั่งต่างๆ ออกมาเพื่อใช้เป็นข้อกำหนดให้เป็นไปตามกฎหมาย ที่ทั้งเจ้าหน้าที่สาธารณสุข และประชาชนทุกคนต้องปฏิบัติตาม ไม่ใช่แค่เป็นเพียงข้อแนะนำ หรือคำเตือนเท่านั้น แต่หมายถึง หากผู้ใดไม่ปฏิบัติตามจะถือว่ามีโทษตามกฎหมาย บางมาตรการจะกระทบต่อสิทธิและเสรีภาพส่วนบุคคลของประชาชน เช่น สิทธิและเสรีภาพในชีวิตและร่างกาย ในเคหสถาน การเลือกที่อยู่อาศัย การเดินทาง ความเป็นส่วนตัว เป็นต้น ก็ตาม

นั่นคือ หากผู้ใดที่เจ็บป่วยด้วยโรคระบาดที่ถูกประกาศตาม พ.ร.บ.ฉบับนี้แล้วไม่ปฏิบัติ หรือ หลบเลี่ยงต่อข้อกำหนดต่างๆ ถือเป็นการกระทำผิดกฎหมาย

หากพบว่าเจ็บป่วยด้วย “โรคติดต่ออันตราย” ที่ถูกประกาศแล้ว 14 โรค (รวมถึงโรค COVID19) ตามพระราชบัญญัติโรคติดต่อ พ.ศ. 2558 มาตรา 34 ในการป้องกันและควบคุมโรคติดต่อ มีข้อกำหนดที่ทุกคนต้องปฏิบัติตาม หลัก ๆ ได้แก่

1. ให้ผู้ที่เป็นหรือมีเหตุอันควรสงสัยว่าเป็นโรคติดต่ออันตรายหรือโรคระบาด หรือผู้ที่เป็น ผู้สัมผัสโรคหรือเป็นพาหะ จะต้องเข้ารับการตรวจหรือรักษา หรือรับการชันสูตรทางการแพทย์ และเพื่อความปลอดภัย อาจดำเนินการโดยการแยกกัก กักกัน หรือคุมไว้สังเกต ณ สถานที่ซึ่งเจ้าพนักงานควบคุมโรคติดต่อกำหนด จนกว่าจะได้รับการตรวจและการชันสูตรทางการแพทย์ว่าพ้นระยะติดต่อของโรคหรือสิ้นสุดเหตุอันควรสงสัย
2. ผู้ที่มีความเสี่ยงที่จะติดโรคจะต้องเข้ารับการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค ตามวัน เวลา และสถานที่ ซึ่งเจ้าพนักงานควบคุมโรคติดต่อกำหนด เพื่อมิให้โรคติดต่ออันตรายหรือโรคระบาดแพร่ออกไป
3. จะต้องนำศพหรือซากสัตว์ที่ตายหรือมีเหตุอันควรสงสัยว่าตายด้วยโรคติดต่ออันตรายหรือโรคระบาดไปเข้ารับการตรวจ หรือจัดการทางการแพทย์ หรือจัดการด้วยประการอื่นใดเพื่อป้องกันการแพร่ของโรค
4. เจ้าของ ผู้ครอบครอง หรือผู้พักอาศัยในบ้าน โรงเรือน สถานที่ หรือพาหนะที่มีโรคติดต่ออันตรายหรือโรคระบาดเกิดต้องกำจัดความติดโรคหรือทำลายสิ่งใด ๆ ที่มีเชื้อโรคติดต่อหรือมีเหตุ อันควรสงสัยว่ามีเชื้อโรคติดต่อ หรือแก้ไขปรับปรุงการสุขาภิบาลให้ถูกสุขลักษณะ เพื่อการควบคุมและป้องกันการแพร่ของโรค
5. ให้เจ้าของ ผู้ครอบครอง หรือผู้พักอาศัยในบ้าน โรงเรือน สถานที่ หรือพาหนะที่มีโรคติดต่ออันตรายหรือโรคระบาดเกิดขึ้น ดำเนินการเพื่อการป้องกันการแพร่ของโรคด้วยการกำจัดสัตว์ แมลง หรือตัวอ่อนของแมลงที่เป็นสาเหตุของการเกิดโรคติดต่ออันตรายหรือโรคระบาด
6. ห้ามผู้ใดกระทำการหรือดำเนินการใด ๆ ซึ่งอาจก่อให้เกิดสภาวะที่ไม่ถูกสุขลักษณะซึ่งอาจเป็นเหตุให้โรคติดต่ออันตรายหรือโรคระบาดแพร่ออกไป
7. ห้ามผู้ใดเข้าไปหรือออกจากที่เอกเทศ เว้นแต่ได้รับอนุญาตจากเจ้าพนักงานควบคุมโรคติดต่อ หรือหมายถึงจะต้องไม่ออกไปแพร่เชื้อในสถานที่สาธารณะ แต่หากมีความจำเป็นจะต้องขออนุญาตจากเจ้าหน้าที่รัฐก่อน
8. ให้เจ้าพนักงานสามารถเข้าไปในบ้าน โรงเรือน สถานที่ หรือพาหนะที่มีหรือสงสัยว่ามีโรคติดต่ออันตราย หรือโรคระบาดเกิดขึ้นเพื่อเฝ้าระวัง ป้องกัน และควบคุมมิให้มีการแพร่ของโรค

โดยโรคติดต่ออันตรายตาม “พระราชบัญญัติโรคติดต่อ พ.ศ. 2558” ประกอบด้วย

1. กาฬโรค
2. ไข้ทรพิษ
3. ไข้เลือดออกไครเมียนคองโก
4. ไข้เวสต์ไนล์
5. ไข้เหลือง
6. โรคไข้ลาสซา
7. โรคติดเชื้อไวรัสนิปาห์
8. โรคติดเชื้อไวรัสมาร์บวร์ก
9. โรคติดเชื้อไวรัสอีโบลา
10. โรคติดเชื้อไวรัสเฮนดรา
11. โรคทางเดินหายใจเฉียบพลันรุนแรง หรือโรคซาร์ส
12. โรคทางเดินหายใจตะวันออกกลาง หรือโรคเมอร์ส
13. วัณโรคดื้อยาหลายขนานชนิดรุนแรงมาก
    และล่าสุดคือ COVID19 เป็นลำดับที่ 14