บทเรียนจากฝรั่งเศสถึงไทย: ใช้เงินเกินตัว หนี้พุ่ง สุดท้ายประชาชนแบกภาษี
อีกหนึ่งปัญหาระดับโลกที่ กินอยู่เป็น 360 องศาแห่งการใช้ชีวิต ให้ความสนใจอยู่ในตอนนี้คือเรื่องที่ฝรั่งเศสกำลังเผชิญแรงกดดันทางการคลังจากการขาดดุลงบประมาณและหนี้สาธารณะที่อยู่ในระดับสูง สะท้อนความท้าทายของการใช้จ่ายภาครัฐที่ต้องสมดุลกับรายได้ของประเทศ จนมีการออกมาประท้วงของประชาชนในประเทศ ทั้งกลุ่ม native หรือกลุ่มผู้อพอพที่อาศัยอยู่ในเมืองน้ำหอมขณะนี้
การได้เห็นภาพการประท้วงที่ทวีความรุนแรงมากขึ้น จากการประท้วงรัฐ ตอนนี้ลามไปสู่ภาคเอกชนแล้ว ไม่ว่าจะเป็นการทำลายสถานที่สำคัญของประเทศ หรือแม้แต่การทำลายร้านรวงหรือกิจการของคนในประเทศหรือผู้ประกอบการชาวต่างชาติ ไม่ว่าจะเป็นร้านชำ ลามไปถึงสาขาของสินค้าแบรนด์เนม กลุ่ม Luxury จนเกิดความเสียหาย สินค้าถูกโขมยออกมาจำหน่ายแบบเลหลังกันในตลาดมืด หรือแม้แต่ข้างถนนในเวลานี้
บทเรียนสำคัญสำหรับไทย คือ การใช้งบประมาณต้องคำนึงถึงความคุ้มค่าและความสามารถในการชำระหนี้ระยะยาว ไม่ใช่เพียงกระตุ้นเศรษฐกิจในระยะสั้น แต่ต้องรักษาวินัยการคลัง เพื่อไม่ให้คนรุ่นต่อไปต้องรับภาระหนี้ที่สะสมไว้ในวันนี้
จากบทเรียนฝรั่งเศสถึงกระเป๋าเงินคนไทย: ถ้ารัฐมีหนี้มากขึ้น ประชาชนอาจได้รับผลกระทบอย่างไร?
ประเด็นสำคัญไม่ได้อยู่ที่รัฐบาลกู้เงินแล้วเป็นเรื่องไม่ดีเสมอไป เพราะการกู้เงินสามารถช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจและสร้างโครงสร้างพื้นฐานได้ แต่หากรัฐขาดดุลงบประมาณต่อเนื่อง และเงินที่กู้มาไม่ช่วยสร้างรายได้หรือเพิ่มศักยภาพเศรษฐกิจมากพอ ภาระหนี้ก็อาจย้อนกลับมากระทบค่าครองชีพและคุณภาพชีวิตของประชาชนในระยะยาว
สำหรับประเทศไทย IMF ระบุว่า หนี้สาธารณะเพิ่มขึ้นมากในช่วงการระบาดของโควิด-19 และพื้นที่ทางการคลังของประเทศมีข้อจำกัดมากขึ้น
5 ผลกระทบที่คนไทยอาจต้องเผชิญ
1. ภาษีอาจเพิ่มขึ้น แต่รายได้ไม่ได้เพิ่มตาม
หากรัฐบาลต้องหารายได้มาชำระหนี้และดอกเบี้ย อาจพิจารณาปรับขึ้นภาษีบางประเภท ลดสิทธิประโยชน์ทางภาษี หรือขยายฐานภาษี ซึ่งอาจเพิ่มต้นทุนให้ผู้บริโภคและธุรกิจ ทั้งนี้ ไม่ได้หมายความว่ารัฐจะขึ้นภาษีประชาชนทันที
2. สวัสดิการและบริการสาธารณะอาจมีงบจำกัด
เมื่อรัฐต้องกันงบประมาณไว้จ่ายดอกเบี้ยมากขึ้น เงินที่เหลือสำหรับพัฒนาระบบสาธารณสุข การศึกษา ขนส่งสาธารณะ และช่วยเหลือผู้มีรายได้น้อยอาจมีข้อจำกัด หากไม่สามารถเพิ่มรายได้หรือจัดสรรงบประมาณให้มีประสิทธิภาพได้
3. ผู้ประกอบการและคนทำงานอาจได้รับผลกระทบ
หากภาษีหรือต้นทุนธุรกิจเพิ่มขึ้น ผู้ประกอบการอาจต้องขึ้นราคาสินค้า ลดค่าใช้จ่าย ชะลอการลงทุน หรือจำกัดการจ้างงานได้ ขณะเดียวกัน หากรัฐลดการลงทุนเพื่อควบคุมหนี้ โอกาสสร้างงานและรายได้ในบางพื้นที่ก็อาจลดลง
4. ค่าครองชีพและภาระหนี้ครัวเรือนอาจยิ่งกดดัน
หากนโยบายการคลังหรือภาษีส่งผลให้ต้นทุนสินค้าและบริการสูงขึ้น ประชาชนจะเหลือเงินสำหรับออมและใช้จ่ายน้อยลง โดยเฉพาะครัวเรือนที่มีหนี้อยู่แล้ว อย่างไรก็ตาม หนี้สาธารณะที่เพิ่มขึ้นไม่ได้ทำให้เงินเฟ้อหรือดอกเบี้ยเงินกู้ประชาชนเพิ่มขึ้นโดยอัตโนมัติ เพราะยังขึ้นอยู่กับภาวะเศรษฐกิจและนโยบายการเงินด้วย
5. คนรุ่นใหม่อาจต้องรับภาระจากการตัดสินใจในวันนี้
หากรัฐสะสมหนี้โดยไม่เพิ่มความสามารถในการหารายได้ของประเทศ คนรุ่นถัดไปอาจต้องเผชิญภาษีที่สูงขึ้น สวัสดิการที่มีข้อจำกัด หรือภาระในการจัดการหนี้ที่สะสมมานาน แม้คนรุ่นนั้นจะไม่ได้เป็นผู้ตัดสินใจใช้เงินกู้ก็ตาม
แล้วสถานการณ์ไทยน่ากังวลแค่ไหน?
ข้อมูลจากสำนักงานบริหารหนี้สาธารณะระบุว่า ณ สิ้นเดือนสิงหาคม 2569 หนี้สาธารณะไทยอยู่ที่ประมาณ 13.19 ล้านล้านบาท
ตัวเลขนี้เพียงอย่างเดียวไม่ได้แปลว่าประเทศกำลังจะเกิดวิกฤตหนี้ สิ่งที่ต้องติดตามควบคู่กัน ได้แก่
- หนี้เพิ่มเร็วแค่ไหน เมื่อเทียบกับการเติบโตของเศรษฐกิจ
- รายได้รัฐเพียงพอหรือไม่ สำหรับรายจ่ายประจำและภาระดอกเบี้ย
- เงินกู้ถูกนำไปใช้อย่างคุ้มค่าหรือไม่ โดยเฉพาะการลงทุนที่ช่วยเพิ่มผลิตภาพและรายได้ในอนาคต
- รัฐบาลยังมีพื้นที่ช่วยประชาชนหรือไม่ หากเกิดวิกฤตเศรษฐกิจ ภัยพิบัติ หรือความจำเป็นเร่งด่วน
IMF ยังเตือนว่าพื้นที่ทางการคลังของไทยมีแนวโน้มจำกัดลง และสังคมสูงวัยจะเพิ่มแรงกดดันต่อระบบการคลังในระยะยาว
บทสรุป
บทเรียนจากฝรั่งเศสที่ไทยควรนำมาพิจารณา ไม่ใช่การหยุดใช้จ่ายภาครัฐทั้งหมด แต่คือการทำให้ทุกบาทที่ใช้ไปสร้างประโยชน์ทางเศรษฐกิจได้จริง
เพราะสุดท้ายแล้ว คนที่ได้รับผลจากวินัยการคลังไม่ได้มีแค่รัฐบาลหรือตลาดการเงิน แต่คือประชาชนที่ต้องจ่ายภาษี ใช้บริการสาธารณะ ทำมาหากิน และวางแผนอนาคตของตัวเอง
หากรัฐใช้เงินกู้เพื่อสร้างการเติบโตและรายได้ในอนาคต หนี้อาจเป็นเครื่องมือพัฒนาประเทศได้ แต่หากกู้เพื่อแก้ปัญหาเฉพาะหน้าอย่างต่อเนื่องโดยไม่แก้ปัญหาเชิงโครงสร้าง ภาระที่เลื่อนออกไปในวันนี้อาจกลับมาเป็นข้อจำกัดของคนไทยในวันข้างหน้า
.
Source :
Thailand: 2025 Article IV Consultation-Press Release; Staff Report; and Statement by the Executive Director for Thailand in: IMF Staff Country Reports Volume 2026 Issue 041 (2026)
PDMO | Public debt outstanding
