“มะม่วงกวน-ส้มแผ่น-ส้มลิ้ม” ชื่อต่าง…ความอร่อยไม่ต่าง

ผ่านมาแล้วกับฤดูกาลมะม่วงที่เกือบทุกสายพันธุ์ออกผลให้เก็บทาน และจำหน่ายสร้างรายได้ให้กับชาวบ้าน ชาวสวน แต่หากมะม่วงที่ออกมีมากจนล้นตลาด เก็บไว้ทานเองไม่ทัน ปล่อยทิ้งสุกคาต้นร่วงหล่นก็น่าเสียดาย วิธีการที่จะเก็บไว้ทานได้นานๆ คือ การแปรรูปจับแต่งตัวเสียใหม่ เพิ่มมูลค่าจากของที่ทำทานกันเองในบ้านสู่สินค้าชุมชน

“มะม่วงกวน- ส้มแผ่น -ส้มลิ้ม” เป็นชื่อเรียกมะม่วงที่ผ่านการแปรรูปด้วยการ กวน” แต่มีขั้นตอนการทำที่ต่างกันอยู่เล็กน้อย ส่วนจะต่างกันอย่างไร กินอยู่เป็น 360 องศาแห่งการใช้ชีวิตจะพาไปหาคำตอบกัน…

มะม่วงกวน คือ การนำมะม่วงสุกมากวน อาจเติมน้ำตาลเล็กน้อยเพื่อตัดรส ไล้เป็นแผ่นบาง ตากแดด นำมาม้วนหรือพับ รสชาติจะออกหวานอมเปรี้ยว แต่หากต้องการรสหวานให้ใช้มะม่วงที่แก่จัดสุกงอมจนเละมากวน สีจะออกคล้ำ ขึ้นเกร็ดน้ำตาล เป็นแบบที่ชาวบ้านทำทานกันเอง

 

ภาพจาก : Foodfoodcenter

 

ส้มแผ่น คือ การนำมะม่วงที่สุกงอมมากวนให้สุกบดละเอียด ไล้เป็นแผ่นบาง ตากแดด จากนั้นนำมาม้วนเป็นหลอด สีจะออกเหลืองทอง

 

ภาพจาก : เทคโนโลยีชาวบ้าน

 

ส้มลิ้ม คือ การนำเอามะม่วงที่สุกแต่ไม่งอม มากวน เติมน้ำตาลเล็กน้อย ทำเป็นก้อนเล็กๆ ตากแดด สีออกขาวใสหรือขุ่น รสชาติเปรี้ยวอมหวาน

 

ภาพจาก : Facebook กระยาสารทวาสนา จ.ตาก

 

ทำไมต้องเรียกว่า “ส้ม” ทั้งที่ไม่ได้มีส้มเป็นส่วนประกอบเลยสักนิด

เพราะคำว่า “ส้ม” แปลว่า รสเปรี้ยว และเรายังใช้คำว่าส้มกับสิ่งอื่นอีกด้วย เช่น ส้มตำ ปลาส้ม สารส้ม

ซึ่งรสเปรี้ยวเป็นรสสัมผัสแรกเมื่อเราทานมะม่วงกวน ส่วนชื่อเรียกที่ต่างกันเป็นไปตามภาษาของแต่ละท้องถิ่น อย่างเช่น ชาวบ้านภาคเหนือตอนล่าง กำแพงเพชร พิจิตร พิษณุโลก สุโขทัย เรียกว่า “ส้มแผ่น” ส่วนจังหวัดตากจะเรียกว่า “ส้มลิ้ม” ถือเป็นของดีประจำจังหวัดที่ขึ้นชื่ออีกอย่างหนึ่ง แต่ส่วนใหญ่เรียก “มะม่วงกวน” เป็นอันเข้าใจตรงกัน

 

 

 

 

 

มะม่วงกวนส่วนใหญ่จะใช้ “มะม่วงน้ำดอกไม้” เป็นตัวหลัก เพราะเป็นพันธุ์ที่ให้น้ำขณะกวนมากกว่าพันธุ์อื่น ถ้าไม่มีมะม่วงน้ำดอกไม้ผสมเนื้อมะม่วงกวนจะข้นเกินไป จึงนิยมนำมาผสมรวมกับสายพันธุ์อื่น บ้านใครปลูกพันธุ์ไหนนำมา       ทำได้ ไม่มีข้อจำกัด ไม่ว่าจะเป็น มะม่วงแก้ว ฟ้าลั่น  โชคอนันต์ หนองแซง หากต้องการให้มะม่วงตกทราย มีผลึกน้ำตาลให้ใช้มะม่วงอกร่องทำ และเพื่อรสชาติที่อร่อยควรผสมอย่างน้อย 3 พันธุ์

 

แต่ไม่ว่าจะต่างกันที่ชื่อหรือรูปร่างลักษณะภายนอก สิ่งหนึ่งที่เหมือนกันคือรสชาติที่รับรองได้ว่าอร่อยถูกปาก โดยเฉพาะใครที่ชอบทานขนม ทานของว่างยามบ่าย แต่พึ่งระวังเรื่องน้ำตาลไว้สักนิดก็แล้วกัน

 

ขอบคุณข้อมูลจาก

– เทคโนโลยีชาวบ้าน

– รายการทุกทิศทั่วไทย

– TrueID [email protected]